Tapu harcı hesaplama, taşınmaz devrinde alıcı ve satıcının ödeyeceği harcı beyan edilen satış bedeli üzerinden belirler. Satış bedeli emlak vergisi değerinden düşük olamaz ve tapu döner sermaye bedeli harçtan ayrı hesaplanır.
Tapu Harcı Nedir?
Tapu harcı, gayrimenkulün tapuda devri ve belirli tapu işlemleri sırasında 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca tahsil edilen mali yükümlülüktür. Satış işleminde harç, taşınmazın gerçek devir bedeli üzerinden alıcı ve satıcı adına ayrı ayrı hesaplanır.
Tapu harcı ile döner sermaye hizmet bedeli farklı ödemelerdir. İşlemin niteliğine göre yalnızca satış harcı değil, tapu müdürlüğünce tahakkuk ettirilen döner sermaye ve varsa diğer hizmet bedelleri de ödenebilir.
Tapu Harcı Nasıl Hesaplanır?
Gayrimenkul satışlarında alıcıdan binde 20 ve satıcıdan binde 20 olmak üzere toplam binde 40 oranında tapu harcı alınır. Başka bir ifadeyle tarafların her biri beyan edilen devir bedelinin yüzde 2’si oranında harç öder.
Örneğin 3.000.000 TL satış bedeli beyan edilen bir taşınmazda alıcı için 60.000 TL, satıcı için 60.000 TL olmak üzere toplam 120.000 TL tapu harcı hesaplanır. Taraflar masrafın paylaşımını kendi aralarında farklı kararlaştırsa da vergi idaresine karşı kanuni yükümlülük ayrıca devam eder.
Tapu Harcı Hangi Bedel Üzerinden Ödenir?
Harç, taşınmazın gerçek satış bedeli üzerinden hesaplanır; beyan edilen bedel emlak vergisi değerinden düşük olamaz. Emlak vergisi değerinin üzerinde gerçekleşen bir satışta düşük belediye rayici değil gerçek devir bedeli bildirilmelidir.
Satış bedelinin düşük gösterildiğinin tespit edilmesi hâlinde eksik harç gecikme faizi ve vergi ziyaı cezasıyla istenebilir. Banka hareketleri, kredi bilgileri ve değerleme kayıtları incelemede dikkate alınabilecek veriler arasındadır.
Tapu Harcını Alıcı mı Satıcı mı Öder?
Kanuni tarifeye göre satış harcı alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı binde 20 oranında alınır. Uygulamada taraflar toplam masrafın bir tarafça karşılanmasını kararlaştırabilir; bu anlaşma tapu harcının yasal hesaplama oranını değiştirmez.
Ödeme, tapu başvurusu sonrasında oluşturulan tahakkuk bilgileri kullanılarak anlaşmalı bankalar veya yetkili ödeme kanalları üzerinden yapılabilir. Harç ödenmeden tescil işlemi tamamlanmaz.
Tapu Döner Sermaye Bedeli Nasıl Hesaplanır?
Döner sermaye bedeli, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün sunduğu hizmet karşılığında alınır ve tapu harcına dahil değildir. Tutar, her yıl yayımlanan tarifeye, işlem sayısına ve yöresel katsayı gibi unsurlara göre değişebilir.
Birden fazla taşınmazın veya işlemin aynı başvuruda bulunması ödenecek hizmet bedelini etkileyebilir. Bu nedenle tapu harcı hesaplama sonucu ile tapu müdürlüğünün bildirdiği toplam ödeme arasında döner sermaye nedeniyle fark oluşması normaldir.
