İnfaz veya yatar hesaplama, kesinleşmiş hapis cezasının ceza infaz kurumunda ve denetimli serbestlik altında geçirilecek bölümlerini tahmini olarak belirler. Sonuç; suçun tarihi ve türü, tekerrür durumu, yaş, mahsup edilecek süreler ve özel infaz hükümlerine göre değişebilir.
İnfaz ve Yatar Hesaplama Nedir?
İnfaz hesaplaması, mahkeme tarafından verilen sonuç hapis cezası ile fiilen ceza infaz kurumunda geçirilecek sürenin aynı olmadığını gösteren teknik bir değerlendirmedir. Hesaplamada koşullu salıverilme tarihi, hak ederek tahliye tarihi ve şartları varsa denetimli serbestliğe ayrılma tarihi ayrı ayrı belirlenir.
Hesaplama yalnızca ceza miktarına bakılarak yapılamaz. Suç tarihi, suçun kanundaki niteliği, hükümlünün mükerrir olup olmadığı, yaşı, birden fazla cezanın içtima edilip edilmediği ve tutuklulukta geçen süreler sonucu doğrudan etkiler.
Koşullu Salıverilme Oranı Nasıl Belirlenir?
Koşullu salıverilme oranı, 5275 sayılı Kanun ile ilgili geçici maddeler uyarınca suçun türüne ve işlendiği tarihe göre belirlenir. Genel oranların yanında kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti, terör suçları ve örgütlü suçlar gibi alanlarda farklı infaz oranları uygulanabilir.
Aynı süreli hapis cezası farklı suçlarda farklı yatar süreleri doğurabilir. Kanun değişikliklerinin zaman bakımından uygulanması ve hükümlü lehine olan düzenlemenin tespiti hukuki inceleme gerektirdiğinden çevrim içi hesaplama sonucu kesin müddetname yerine geçmez.
Denetimli Serbestlik Süresi Nasıl Hesaplanır?
Denetimli serbestlik, gerekli koşulları sağlayan hükümlünün cezasının belirli bölümünü toplum içinde yükümlülükler altında infaz etmesini sağlar. Ayrılma tarihi hesaplanırken koşullu salıverilmeye kalan süre, açık ceza infaz kurumuna ayrılma şartları, iyi hâl değerlendirmesi ve varsa geçici düzenlemeler birlikte incelenir.
Her hükümlü için otomatik olarak aynı denetimli serbestlik süresi uygulanmaz. Suç tarihi, suç türü, hükümlünün özel durumu ve mevzuattaki istisnalar süreyi değiştirebilir; ayrıca denetimli serbestlik kararından sonra belirlenen yükümlülüklere uyulmaması ceza infaz kurumuna dönüş sonucunu doğurabilir.
Tutukluluk ve Gözaltı Süreleri Cezadan Düşülür mü?
Hüküm kesinleşmeden önce gözaltında veya tutuklulukta geçirilen süreler, koşulları varsa hapis cezasından mahsup edilir. Aynı dosya ya da mahsup bağlantısı bulunan başka bir süreç nedeniyle özgürlüğün kısıtlandığı günler hesaplamaya doğru tarihlerle eklenmelidir.
Mahsup edilen süre, kalan ceza ile koşullu salıverilme ve tahliye tarihlerinin öne gelmesini sağlayabilir. Bununla birlikte hangi özgürlük kısıtlamalarının hangi cezadan indirileceği her dosyada ayrıca değerlendirilir; mükerrer mahsup yapılamaz.
İnfaz Hesaplamasında Neden Kesin Sonuç Değişebilir?
Mahkûmiyet kararındaki suç maddesi, artırım ve indirimler, kesinleşme tarihi, içtima kararı ve tekerrür hükümleri hesaplamanın temel verileridir. Sonradan verilen bir içtima veya mahsup kararı ile kanun değişikliği, daha önce hesaplanan tahliye tarihini değiştirebilir.
Ceza infaz kurumu tarafından düzenlenen müddetname, resmî infaz takviminin temel belgesidir. Hesaplama araçları genel bir öngörü sunar; tereddüt hâlinde kesinleşmiş karar, müddetname ve güncel mevzuatın bir ceza hukuku uzmanı tarafından birlikte incelenmesi gerekir.