Nafaka Nedir ve Türleri Nelerdir?

Nafaka, aile hukukundan doğan bakım ve geçim yükümlülüğünün para olarak yerine getirilmesini sağlayan ödemedir. Boşanma sürecinde tedbir nafakası, çocuk için iştirak nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası ve belirli yakınlar arasında yardım nafakası gündeme gelebilir.

Her nafaka türünün koşulları ve başlangıç zamanı farklıdır. Talep sahibinin ihtiyacı, ödeme yükümlüsünün mali gücü ve çocukların üstün yararı değerlendirilirken tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırmaları da dikkate alınır.

Nafaka Miktarı Nasıl Hesaplanır?

Nafaka hesabında tarafların düzenli gelirleri, mal varlıkları, zorunlu giderleri, yaşam standartları ve bakmakla yükümlü oldukları kişiler incelenir. Çocuk için eğitim, sağlık, barınma, beslenme, ulaşım ve yaşa bağlı diğer ihtiyaçlar hesaplamada önem taşır.

Kanunda gelirin belirli bir yüzdesini nafaka olarak zorunlu kılan genel bir oran yoktur. Hesaplama araçları girilen verilere göre tahmin sunabilir; hâkim hakkaniyet, ihtiyaç ve ödeme gücü dengesine göre daha düşük veya yüksek bir tutara karar verebilir.

Yoksulluk Nafakası Şartları Nelerdir?

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru diğer eşten daha ağır olmamak şartıyla mali gücü oranında yoksulluk nafakası isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması zorunlu değildir ancak talep edenin daha ağır kusurlu olması talebin reddine neden olabilir.

Yoksulluk nafakası kendiliğinden hükmedilmez; talep edilmesi gerekir. Tarafların gelirleri, çalışma olanakları, mal varlıkları ve boşanma sonrası temel ihtiyaçlarını karşılayıp karşılayamayacakları somut olay kapsamında değerlendirilir.

İştirak Nafakası Nasıl Belirlenir?

İştirak nafakası, velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılmasıdır. Çocuğun yaşı, okul masrafları, sağlık ihtiyaçları ve alışılmış yaşam koşulları tutarın belirlenmesinde dikkate alınır.

Bu nafaka kural olarak çocuk ergin oluncaya kadar devam eder. Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi sürüyorsa koşullarına göre eğitim devam ettiği sürece anne ve babanın bakım yükümlülüğü kapsamında ayrıca nafaka talep edilebilir.

Nafaka Ne Zaman Sona Erer veya Değişir?

İrat biçimindeki yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden sona erer. Alacaklının evlenmeden fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılabilir.

Tarafların mali durumunun değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde nafakanın artırılması, azaltılması ya da kaldırılması istenebilir. Değişiklik kural olarak yeni bir anlaşma veya mahkeme kararıyla sonuç doğurur.